zondag 22 januari 2017

Jezus werd gedood om zijn eetgewoontes

Robert J. Karris, OFM (links op foto) schrijft dat "Jezus werd gedood om de manier waarop hij at." Een mooie uitspraak om over na te denken.

Dat ging natuurlijk niet om hoe Jezus aanlag, of dat hij niet met mes en vork at, maar om het gezelschap dat hij om zich verzamelde.  In de vier evangeliën  lees je keer op keer dat Jezus maaltijden genoot met allerhande schandelijk gespuis, zoals politici, ambtenaren en hoeren. Een goede Jood kon met zulke mensen natuurlijk niet omgaan.

Andrew McGowan citeert Karris in zijn boek Ancient Christian Worship; hij wil laten zien dat niet alleen wat we formeel het 'Laatste Avondmaal' van Jezus met zijn discipelen model staat voor onze eucharistie, maar dat al Jezus' maaltijden in wezen het model waren.  Jezus at vaak met zijn maten, en dat bleef in de vroege kerk de norm voor hoe je als gelovigen met elkaar omging.  Rond eten en drinken.

Toen Paulus met zijn schip in een storm terecht kwam, ging hij doodleuk eten. In Handelingen 27:34-36 kan je lezen dat hij brood nam, de dankzegging uitsprak, het brak, en het at. Deze vier acties waren normaal bij elke maaltijd, en het was dus natuurlijk voor de jonge kerk om bij het samen eten, precies dat te doen.

Paulus is de eerste die de 'instellingswoorden' van Jezus voor de eucharistie weergeeft, in zijn eerste brief aan de Corinthiërs. (11:23-25). Daar zegt hij dat Jezus 'in de nacht dat hij werd overgeleverd, brood nam, de dankzegging uitsprak,  het brak, en zei: "dit is mijn lichaam voor u; doe dit tot mijn gedachtenis". En na de maaltijd nam Jezus de beker en zei, "deze beker is het nieuwe verbond in mijn bloed; doe dit, zo vaak u dit drinkt, tot mijn gedachtenis."'

Toen Paulus op de boot de maaltijd gebruikte, had dit denk ik een 'eucharistisch' karakter.  Wat bezielde Lukas om de vier acties specifiek te noemen? Wat was daarvan de meerwaarde? Hij had gewoon kunnen zeggen dat Paulus ging eten om zijn metgezellen te laten zien dat hij rustig op God vertrouwde of iets dergelijks.  Als Lukas vandaag de dag zou schrijven, had hij misschien gezegd: "Hij deed de deksel van de pan, dankte God, pakte het vlees, sneed het in stukjes, en at het.". Helemaal overbodige informatie, tenzij Lukas (met Paulus) bewust een echo wil laten klinken van de eucharistie. Paulus vierde aan boord met zijn christelijke medereizigers, de maaltijd van de Heer. Juist dat was het symbool van de nabijheid van de Heer.

Dit lijkt me te meer voor de hand liggen, omdat Paulus zijn brief aan de Corinthiërs lang schreef voor hij op die boot in de ellende terecht kwam.  In de kerken die hij had gesticht, had Paulus de mensen geleerd hoe ze de eucharistie moesten vieren.  Wat hij op die boot deed, was al een bekende rituele handelingen in de vroege kerk.

Jezus werd om zijn eetgewoonten gedood. Hij koos ervoor met het rapaille om te gaan en community te hebben.  Wat is er toch mis met ons, dat wij juist bij voorkeur omgaan met 'ons eigen soort mensen'?



woensdag 18 januari 2017

Het ondemocratische gehalte van de gevestigde elites en de PVV



Ik moet echt niks hebben van de PVV met zijn ondemocratische, onbeleefde, inhoudsloze gebral. Ze benadrukken eenzijdig hoe slecht het gaat met Nederland, en hebben voor het probleem dat ze daarmee ten dele zelf creëren, ook geen enkele serieuze oplossing. Wel zijn ze zo onliberaal ten aanzien van moslims, dat ze daarmee de democratie ondermijnen.

PVV's visie op democratie is duidelijk: de meerderheid mag bepalen wat het wil. De grondwet en de wetgeving in het algemeen zijn net wat minder belangrijk. Geert Wilders gaf uitdrukking aan die houding door het onlangs te hebben over 'neprechters' en 'nepdemocratie'. Ik vind hem een gevaar voor de democratie, want die is nu eenmaal gebaseerd op het idee van de rechten van minderheden. Ook van moslims dus. De Islam verbieden, de Koran verbieden, dat soort ideeën van de PVV zijn verwerpelijk en de doodsteek voor de democratie.

Maar de PVV heeft wel een punt. Het verzet zich tegen de 'gevestigde elites' met hun achterkamertjespolitiek. De liberale elites zijn zo liberaal dat ze soms de neiging hebben de democratie wat minder serieus te nemen. Ze willen graag dat hun standpunten een meerderheid hebben, maar als het nodig is regelen ze graag hun zaakjes 'onder elkaar'. En voor mensen die al jaren roepen dat Nederland problemen heeft - met immigratie, in achterstadswijken, met ondoorzichtig beleid, met een gebrek aan economische groei voor de middenklasse - en die gewoon genegeerd zijn, is wat de PVV zegt natuurlijk prachtig. "Die pakken tenminste die gevestigde elite aan."

Hebben beide partijen elkaar in de houdgreep? Versterken ze elkaar? Dat lijkt me wel. De PVV doet het goed dankzij die 'elite' die ze verwerpt en negeert. De liberale elite gaat door met zijn politieke ondoorzichtigheid omdat er een gevaar dreigt van de kant van de PVV. Allebei begrijpelijk, allebei onbehulpzaam.

Ik hoop dat de kamerverkiezingen in maart winst opleveren voor het politieke midden. Onze samenleving gaat er niet op vooruit als roeptoeters van de SP of de PVV meer te zeggen krijgen. Maar dat politieke midden moet ook 'hervormd' worden door een nieuw democratisch elan. Geen problemen wegwuiven, geen achterkamertjespolitiek, geen steun aan de welgestelden terwijl de gewone man de adem wordt ontnomen, geen negeren van kritiek op de EU, etc etc. En dat politieke midden mag ook best wat meer populaire leiders hebben, en minder ambtelijke taal spreken.

Waar moet dat nieuwe elan vandaan komen? Net als de kerk heeft de politiek iets nodig van 'semper reformanda', maar dat is best moeilijk. Partijen die altijd op een eigen manier hebben gefunctioneerd zullen maar moeilijk in het eigen vlees snijden. Maar dat moet wel gebeuren.  En ze zullen door maatschappelijke organisaties, inclusief de kerk, scherp gehouden moeten worden.  

Wat mij betreft mogen CDA, VVD, PvdA samen een kabinet gaan vormen - zo nodig aangevuld met CU of GL.  Maar die partijen moeten zich dan gezamenlijk en iedereen voor zich committeren aan vernieuwing. Niet door de bruutheid van de PVV, en ook niet door ambtenarij in de kamer.  Wel door extreme openheid, door te luisteren, door meer de taal van de kiezer te spreken, door in te zetten op financiële vooruitgang voor de meerderheid, door in te zetten op een samenleving waarin iedereen die zich aan de wet houdt, zich thuis kan voelen.  

maandag 16 januari 2017

De immoraliteit van de rijkdom - pak die steenrijken hard aan

Nee, ik wil even geen discussie over of rijk zijn goed is of fout. En wat is rijk? Maar Oxfam Nobib legt de vinger op de plaats waar het zeer doet: De verhouding tussen de allerrijksten en de allerarmsten in de wereld komt steeds schever te liggen. Acht mannen op aarde bezitten evenveel als de armere helft (3.5 miljard mensen) van de wereldbevolking. Zes jaar geleden bestond die groep van allerrijksten nog uit 388 mensen.

Oxfam Novib laat dus zien dat rijkdom op aarde in steeds minder handen is samengebald. De organisatie zegt dit in zijn rapport An Economy for the 99% dat het in verband met het World Economic Forum in Davos het licht deed zien.

"Het is een schande dat een handjevol mensen over zo veel vermogen kan beschikken, terwijl een op de tien mensen moet rondkomen van minder dan 2 dollar per dag", zegt Oxfam-directeur Farah Karimi.

De oorzaak: de belastingmoraal van extreem rijke mensen en internationale bedrijven, aldus Oxfam Novib. Nu weet ik niet of die belastingmoraal slechter is dan de mijne.  Ik probeer ook zo weinig mogelijk te betalen. En die steenrijken doen dit alles ook nog eens binnen de grenzen van de wet.  Maar dan pas je die wetten toch aan? 

Wie moeten de wetten internationaal aanpassen? Een elite die het ook helemaal niet slecht heeft.  Ik denk niet dat die van plan zijn de steenrijken aan te pakken.  De relatienetwerken, de bedrijven, de families, ze zijn teveel verwant.  Maar politieke druk van de kiezers kan wel een verschil maken. En die puissant rijken, die moeten ook voelen dat we hun rijkdom niet normaal vinden. 

   
Maar wat doen we? We kijken met bewondering naar mensen als Bill Gates, Mark Zuckerberg, Jeff Bezos.  Die hebben het toch maar mooi gemaakt? En wow, soms geven ze veel geld weg.  Ja, veel vergeleken met mijn schamele inkomen. Maar vergeleken met wat ze hebben, geven deze heren fooien aan de armen.

De christelijke moraal over bezit is vrij eenvoudig.  Misschien niet makkelijk om uit te voeren, maar wel eenvoudig.  Wie veel heeft, heeft veel verantwoordelijkheid.  En als je mensen armoe ziet lijden en je doet niks, dan overtreed je de wetten van God. Dat is immoreel. 

Niet alle moraliteit kan je afdwingen.  Je kunt onvriendelijk zijn niet in de strafwet zetten. Maar excessieve verdiensten kan je wel met excessieve belastingregels aan banden leggen.  En dit soort rijken mogen best weten dat ze in ieder geval de christelijke moraal overtreden. Zulke rijkdom, terwijl 700 miljoen mensen honger lijden, dat kan niet. Dat mag niet.